बिहानी घामको पहिलो किरणसँगै गाउँको एकजना वृद्ध किसान आफ्नो धानखेततर्फ लागे । उनी खेतको डिलमा उभिएर केही बेर मौन बसे । हल्का हावाले हरिया बाला हल्लाउँदै थियो। उनले ती बालाहरूलाई सुम्सुमाए, अनि नातिनीतिर फर्केर मुस्कुराउँदै भने, "नानी, तिमीलाई थाहा छ? यो धान केवल एउटा बाली मात्र होइन, हाम्रो...बाँकी

नेपाली जीवनलाई मध्ययुगको फलामे साङ्लाबाट मुक्त गर्न, बर्बर सामन्ती सभ्यताको पिँजडाबाट निकाल्न, अमानवता र आततायी अत्याचारका खोरबाट छुटाउन, शोषण, दोहन र रोदनका भासबाट मुक्त गर्न बन्द जीवन र रूग्णपनको चौघेरे पर्खाल तोड्न, दरिद्रता र पछौटेपनका दलदलबाट उकास्न, सामन्तका जुवा र जाँतोमा नारिनुको कहर र कष्टबाट बचाउन, प्रतिबन्धित, अभिशप्त...बाँकी

१. विषय प्रवेशः नेपालका सुदूर पश्चिम जिल्लाहरू दार्चुला, बैतडी, डोटी र डडेल्धुराका साथै कर्णाली प्रदेशका जिल्लाहरूमा अक्सर भाद्र महिनाको शुक्ल पक्षको अष्ठमी तिथिको अघिपछि पञ्चमीदेखि नवमीसम्म पाँच दिनसम्म गौरा पर्व धुमधामका साथ मनाइन्छ । तर चन्द्र पात्रोको गणनाअनुसार यो पर्व कुनै बेला कृष्ण पक्षमा पनि पर्दछ । शुक्ल...बाँकी

प्राचीन समाजमा मानव जीवनका लागि आवश्यक, उपयोगी, सहयोगी, आशालाग्दा र भरपर्दा केही प्राकृतिक वस्तु वा व्यक्तिहरूलाई माया गर्ने, संरक्षण गर्ने र सम्बर्द्धन गर्ने क्रमसँगै विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न वस्तु, जीवजन्तु र मानिसहरू माया, मान सम्मान गर्ने क्रममा पूजा-आराधना गर्ने प्रचलन नै चलेको पाइन्छ । यस सन्दर्भमा हाम्रो पूर्वीय समाजमा...बाँकी

१. विषय प्रवेश दुई पक्ष बिचको आर्थिक कारोवारमा सम्झौता वा सहमति गराएर आर्थिक लाभ लिने व्यक्तिलाई ‘बिचौलिया’ भनिन्छ । त्यो भनेको दुई पक्ष बिचको मध्यवर्ती तह हो । नेपाली शब्दकोषमा ‘बिचौलिया’ शब्द भेटिन्न । त्यसको पर्यायवाची शब्द ‘दलाल’ हो, जसलाई लेनदेनमा दुई पक्षका बिच कुरा मिलाइदिए वापत केही...बाँकी

आज सामान्यतया संसारभरि र विशेषतः नेपाली राजनीतिक क्षेत्रमा मुख्यतः नेताहरुले विचार, सिद्धान्त, राजनीति (रणनीति, कार्यनीति), मति, कुरा-शब्द-भनाइ वा भाषण आदि राम्रै-सही नै अवलम्बन गरेको देखिन्छ । तर बिडम्बना ! सोअनुसारको आचार, व्यवहार वा संस्कार-संस्कृति अवलम्बन गरेको पाइँदैन, बरु विपरित गरे-भएको पाइन्छ । यसले गर्दा राजनीति जस्तो महान नीति,...बाँकी

जनताको सुख दुःख सबैमा साथ दिने वास्तविक मनोभावनालाई सम्बोधन गर्दै परिवर्तनलाई आत्मसात गरेको मार्क्सवादी विचारबाट ओतप्रोत साहित्य तथा संस्कृतिलाई प्रगतिशील सांस्कृतिक फाँट अथवा प्रगतिवादी साहित्य भनिन्छ । नेपालको कठिन राजनीतिक परिस्थितिमा नेपाली प्रगतिशील कलाकारहरुले आफ्नो सिर्जनाका माध्यमबाट जनतालाई संगठित विद्रोहमा ऊतार्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको कुरा प्रष्ट छ ।...बाँकी

१. युवा दिवसः विषय प्रवेश: औपचारिक रुपमा विश्वव्यापी रुपमा मनाइने गरेको अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस १२ अगस्तमा नेपालमा पनि मनाउने प्रचलन छ । संयुक्त राष्ट्र संघले सन् २००० देखि मनाउँदै नेपालमा २००४ देखि मनाइएको यसको इतिहास छ । यद्यपि, युवा शक्तिको सवाललाई ओझेलमा पारेर उनीहरुको व्यापक संलग्नता बिना मनाइने...बाँकी

सन् १९२० मा स्थापना भएको भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीको २३ औँ महाधिवेशनमा कन्हैया कुमार र साथीहरूले गाएको मुक्ति गीत (आजादी सङ) । यो गीतलाई भाजपाका नेताहरूले विरोध गरेका थिए र यो गीत विवादित बनेको थियो । यो गीत कम्युनिष्टहरुका लागि भने एक प्रकारको प्रशिक्षण सामग्री जस्तो रहेको छ र...बाँकी

पोखरा, हेलिकोप्टर दुर्घटनामा निधन भएका संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीको गृहनगर पोखरामा शुक्रवार अन्त्येष्टि गरिएको छ । उहाँको राजकीय सम्मानका साथ अन्त्येष्टि गरिएको हो । रामघाटमा उहाँको पार्थिव शरीरमा श्रीमती विद्या भट्टराई, छोराहरु विराज अधिकारी र स्वराज अधिकारीले दागवत्ति दिनुभएको थियो । अधिकारीको शव आजै काठमाडौंबाट...बाँकी